كشاورزاني كه قريب به ۶ هزار
سال قبل در انگلستان زندگي مي كردند نيز همانند انسان هاي امروزي از گاو و
گوسفند و ساير چراكنندگان، به خاطر ارزش اقتصادي آنها نگهداري مي كردند.
تجزيه و تحليل شيميايي صورت گرفته بر روي بقاياي ظروف سفالي يافت شده در
14
منطقه قديمي در انگلستان اين نظريه ديرين شناختي كه كشاورزان اوليه از گاو
و گوسفندان نه تنها به خاطر گوشت شان بلكه همچنين به خاطر محصولات لبني
آنها نگهداري مي كردند را تقويت مي كند.
در جديدترين تحقيقات صورت
گرفته به سرپرستي متخصص شيمي "ريچارد ايورشد" (R.Evershed)
از دانشگاه بريستول انگلستان، از تكنيك طيف سنجي جرمي كه اخيراً ابداع شده
بود براي تشخيص چربي هاي شير باقي مانده در ظروف سفالي قديمي استفاده شد.
لازم به ذكر است كه قدمت اين ظروف سفالي به
5100
تا ۶ هزار سال قبل باز مي گردد.
"سباستين پاين" (S.Payne)
ديرين شناس و همكار ايورشد در اين تحقيق، از مؤسسه اينگليش هريتيج (English
Heritage) در لندن
مي گويد: «اين نخستين بار است كه به شواهد عيني از استفاده شير توسط انسان
در زماني كه كشاورزي در انگلستان آغاز شد، برخورد مي كنيم. كشاورزي در
انگلستان، قريب به ۶ هزار سال قبل آغاز و روز به روز توسعه يافت.» اينگليش
هريتيج، يك آژانس دولتي بوده و تمامي تحقيقات ديرين شناختي صورت گرفته در
انگلستان را مورد حمايت خود قرار مي دهد. اين يافته ها كه در شماره
18
فوريه خلاصه مقالات آكادمي ملي علوم آمده است به خوبي نشان مي دهد كه تعداد
زيادي از اين ظروف زماني حاوي شير يا محصولات لبني ديگر بوده اند. به گفته
پاين: «با توجه به بررسي هاي صورت گرفته نمي توان اظهار داشت كه انسان هاي
ماقبل تاريخ واقعاً شير مي خورده اند و يا اينكه آن را به محصولاتي چون
پنير و كره تبديل مي كرده اند.»
تعدادي از ديرين شناسان
معتقدند كه پس از گذشت چندين هزار سال از كشاورزي، شير راه خود را به رژيم
غذايي انسان باز كرد و علت اين مسأله را نيز در لاكتوز، قند موجود در شير
كه گهگاهي نيز موجب واكنش هاي آلرژيك مي شود، مي دانند. طبق اين نظريه،
پاين گمان مي كند كه احتمالاً كشاورزان اوليه انگلستان از شير براي توليد
محصولات لبني كم لاكتوز استفاده مي كرده اند، حداقل تا زماني كه تحمل
گسترده زيستي به قند كشف شد، اين طور بوده است.
ايورشد و هم دانشگاهي هاي او
بيش از 950
تكه ظرف سفالي يافت شده در ميان بقاياي روستا هاي دوران نوسنگي، برتر و آهن
انگلستان را مورد بررسي قرار دادند. نمونه هاي بسيار كوچكي از اين ظروف
زيرزميني دفن شده و پس از تجزيه شدن و به صورت پودر درآمدن، با استفاده از
روشي كه مقادير ايزوتوپ هاي مختلف كربن را شناسايي مي كند مورد بررسي قرار
گرفتند. چربي هاي موجود در شير نسبت معيني از ايزوتوپ هاي كربن را نشان
مي دهند و اين نسبت از نسبتي كه چربي گوشت نشان مي دهد، كاملاً متفاوت است.
"اندور شرات" (A.Sherratt)
ديرين شناس از دانشگاه آكسفورد انگلستان مي گويد: «مدت ها بود كه در يافتن
روشي براي جست وجوي بررسي مواد غذايي مورد استفاده توسط انسان هاي ماقبل
تاريخ بوديم. تكنيك شيميايي استفاده شده توسط ايورشد كار را براي ما راحت
كرد و مي شود گفت كه در حال حاضر يك قدم جلوتر از گذشته هستيم.»
تعداد زيادي از تكه هاي ظروف
سفالي يافت شده در مناطقي كه توسط تيم تحقيقاتي ايورشد مورد بررسي قرار
گرفت _ در واقع ظروف سفالي متعلق به ۳ منطقه بسيار قديمي _ حاوي بقايايي از
چربي شير بود. به نظر مي رسد حتي نخستين كشاورزان انگليسي نيز توانسته
بودند از انواع مختلفي از فعاليت هاي كشاورزي همچون اهلي كردن حيوانات، كشت
محصولات و توليد لبنيات بهره بگيرند.
"پيتر بوگاكي" (P.Bogucki)
از دانشگاه پرينستون معتقد است اطلاعات شيميايي جديد زمينه را براي تحقيقات
دانشمندان هموار ساخته و به آنها اين اجازه را مي دهد كه ظروف سفالي بسيار
قديمي يافت شده در اروپاي مركزي را در جست وجوي بقاياي چربي شير مورد بررسي
و تجزيه و تحليل قرار دهند. سرنخ هايي كه دلالت بر توليد لبنيات در اين
مناطق دارد شامل كشف استخوان هاي متعلق به گاو و گوسفند هاي بالغ ماده و
صافي هاي سفالي مورد استفاده در توليد پنير است. در حال حاضر ايورشد، پاين
و شرات ظروف سفالي يافت شده در
12 منطقه ماقبل تاريخ
واقع در جنوب شرقي اروپا، تركيه و خاورميانه را در جست وجوي باقيمانده هاي
چربي شير مورد بررسي قرار داده اند. پاين معتقد است كه كشاورزان خاورميانه
حداقل از ۷ هزار سال قبل از حيوانات خانگي بهره مي گرفته اند فعاليت هاي
مختلف كشاورزي به تدريج در اين ناحيه توسعه يافته و در ادامه به عنوان يك
پكيج به اروپا انتشار يافته است. به اعتقاد شرات، اكنون بسيار زود است
نتيجه گيري كنيم كه توليد لبنيات و مصرف شير در كجا آغاز و چگونه از آنجا
به نواحي ديگر گسترش يافت. داستان شير مبهم و در عين حال بسيار جذاب و جالب
توجه است.
منبع:روزنامه
شرق
